W siatkówce każda wygrana akcja oznacza jeden punkt, niezależnie od tego, która drużyna wykonywała zagrywkę. Mecz wygrywa zespół, który jako pierwszy zdobędzie trzy sety. Zwykłe partie toczą się do 25 punktów, a decydujący tie-break do 15, zawsze z przewagą co najmniej dwóch punktów.
Jak zdobywa się punkt w akcji?
Punkt otrzymuje drużyna, która wygra wymianę. Może to nastąpić po skutecznym ataku, błędzie przeciwnika albo zagraniu, którego rywale nie są w stanie prawidłowo obronić. Obowiązuje system tie-breakowy, dlatego nie trzeba mieć własnej zagrywki, aby zdobyć punkt.
Po wygranej akcji zespół zachowuje lub przejmuje prawo do zagrywki. Gdy punkt zdobywa drużyna przyjmująca, zawodnicy wykonują przejście zgodnie z ruchem wskazówek zegara, a następnie jeden z nich serwuje.
Najczęstsze sytuacje, w których sędzia przyznaje punkt, to:
- Piłka dotyka boiska po stronie przeciwnika.
- Przeciwnik popełnia błąd, na przykład odbija piłkę poza boisko lub wykonuje zbyt wiele odbić.
- Zawodnik wykonuje asa serwisowego, czyli zagrywkę, której rywale nie potrafią prawidłowo przyjąć.
- Blok zatrzymuje atak, a piłka po odbiciu wpada w boisko przeciwnika.
- Przeciwnik popełnia błąd ustawienia, przekracza linię lub wykonuje niedozwolone zagranie.
Kiedy kończy się set?
Standardowy set kończy się po zdobyciu przez jedną z drużyn 25 punktów, ale tylko wtedy, gdy ma ona co najmniej dwa punkty przewagi. Sam wynik 25:24 nie wystarcza do wygrania partii. Gra trwa dalej, aż jedna z drużyn uzyska przewagę dwóch punktów.
Przy wyniku 24:24 set może zakończyć się rezultatem 26:24, 27:25 albo wyższym. Nie ma więc stałego maksymalnego wyniku. Decydująca jest różnica dwóch punktów.
Jeżeli po czterech setach jest remis 2:2, rozgrywa się tie-break. Ta partia jest krótsza, ponieważ gra toczy się do 15 punktów. Także tutaj potrzebna jest przewaga dwóch punktów, więc wynik 15:14 nie kończy meczu. Tie-break może zakończyć się na przykład wynikiem 16:14 lub 18:16.
Mecz wygrywa drużyna, która jako pierwsza zwycięży w trzech setach. Wynik meczu może więc wynosić 3:0, 3:1 albo 3:2.
Ile punktów otrzymuje drużyna za wynik meczu?
Punkty zdobywane w poszczególnych akcjach i setach nie są tym samym co punkty dopisywane w tabeli ligowej. W rozgrywkach stosujących standardowy system ligowy zwycięstwo 3:0 lub 3:1 daje trzy punkty. Wygrana po tie-breaku jest niżej punktowana, ale przegrany zespół otrzymuje wtedy jeden punkt.
| Wynik meczu | Punkty dla zwycięzcy | Punkty dla przegranego |
|---|---|---|
| 3:0 | 3 | 0 |
| 3:1 | 3 | 0 |
| 3:2 | 2 | 1 |
| 2:3 | 1 | 2 |
| 1:3 | 0 | 3 |
| 0:3 | 0 | 3 |
Wygrana 3:2 daje zwycięzcy dwa punkty, ponieważ mecz został rozstrzygnięty dopiero w tie-breaku. Drużyna przegrana otrzymuje jeden punkt za doprowadzenie do wyrównanej walki i zdobycie dwóch setów. Szczegółowe regulaminy mogą przewidywać dodatkowe zasady dla konkretnych rozgrywek, dlatego w przypadku ligi zawsze rozstrzyga jej regulamin.
Co decyduje o miejscu w tabeli?
Najpierw porównuje się liczbę punktów meczowych zgromadzonych przez zespoły. Gdy drużyny mają ich tyle samo, organizatorzy stosują kryteria zapisane w regulaminie danych rozgrywek. Najczęściej kolejność ustala się według następującej hierarchii:
- Liczba zwycięstw odniesionych w rozegranych meczach.
- Stosunek setów wygranych do setów przegranych.
- Stosunek małych punktów zdobytych do małych punktów straconych.
- Wyniki bezpośrednich spotkań zainteresowanych drużyn.
Nie każda liga stosuje tę kolejność identycznie. W rozgrywkach krajowych i międzynarodowych znaczenie poszczególnych kryteriów określa regulamin zawodów. Sama liczba punktów meczowych zwykle pozostaje jednak pierwszym elementem klasyfikacji.
Czym są małe punkty?
Małe punkty to wszystkie punkty zdobyte i stracone przez drużynę w poszczególnych setach. Jeżeli zespół zdobył łącznie 108 punktów, a stracił 99, jego stosunek małych punktów wynosi 108:99, czyli około 1,09. Taki bilans może rozstrzygać o miejscu w tabeli, gdy wcześniejsze kryteria nie dają odpowiedzi.
Najprościej zapamiętać to tak: akcja daje punkt, punkty budują set, wygrane sety decydują o wyniku meczu, a wynik meczu przekłada się na punkty w tabeli ligowej.
